F6.large

Yeni Ekonomi, Yerel Kalkınma

Kitle Fonlaması (crowdsourcing)- Nedir, ne değildir? (1)

18 Jan , 2017  

Kitle fonlaması geleneksel finans sisteminin dışında gelişmiş, adından da anlaşılacağı üzere büyük bir kitle tarafından finanse edilmektir, günümüzde büyük bir kısmı internet üzerinden gerçekleştirilmekte olan bu inovatif finans yöntemi aynı zamanda mail, fırsat kampanyaları ve birçok başka metot ile de gerçekleştirilmektedir. Katkıda bulunan her kişi ortak çabaya küçük bir katkıda bulunur. Kitle fonlaması yöntemi, belirli bir kişinin ya da grubun yatırımından ziyade birbiriyle bağlantısı olmayan pek çok kişinin katılımıyla gerçekleşmesi yönüyle dış kaynak kullanımını imece benzeri bir tavır içinde sağlamak yolunun seçilmesi demektir. 2013’te kitle fonlaması sektörü dünya genelinde 5.1 Milyar ABD dolarından daha yüksek bir değere ulaştı.

Kitle fonlaması üç ana unsurdan oluşur: projeyi başlatan ve fikirlerin sahibi olan kişi; fikri destekleyen gruplar ve ya kişiler; ortamı oluşturan “bağdaştırıcı” platformun sahibi bir organizasyon.

Kitle Fonlaması Merkezi Mayıs 2014’te kitle fonlamasının iki tane ana çeşidini belirledi:

  • Ödüllü Kitle Fonlaması: girişimciler ürünlerini veya servisleri önceden satıyorlar, bu şekilde bir borca girmeden, hisse kaybetmeden fonlama yapabiliyorlar
  • Hisse Kitle Fonlaması: girişimci para karşılığında şirkettin daha genç yaşlarında daha sonra değerleneceğini ümit edenlere hisse senedi veriyor.

Diğer bazı bilinen yöntemler kısaca sırasıyla: borç tabanlı, dava ile, ve bağış temelli.

Bu yazı 4 alt başlıktan oluşmaktadır ve bunlar sırasıyla:

  • Kitle Fonlamasının Kullanım Alanları ve Kalabalığın Rolü
  • Kitle Fonlaması Platformları ve Öne Çıkan Şirketler
  • Kitle Fonlamasının Yararları ve Olası Riskleri
  • Türkiye’de Kitle Fonlamasıdır.

 

Kitle Fonlamasının Kullanım Alanları ve Kalabalığın Rolü:

Bireylerin girdilerinin birleşerek büyümesi, büyük bir kitle ile destelendiğinde insanoğlunun en yüksek değerlerini değiştirecek ve icat edecek kadar büyük boyutlara ulaştırabilmektedir. Her birey kendi inandığı ve değişmesini beklediği bir konu hakkında ki projeyi destekleyebilir, reklamını yapabilir. Hatta bu tür davranışlar bazı projelerin, özellikle sosyal projelerin, bağış yolu ile de desteklenmesine yol açmaktadır.

Bu durumun psikolojik analizinde ise ortaya çıkan sonuçlar şu şekilde olmaktadır: başkasının başarılı bir projesinin başarılmasında etkili olmak (patronluk isteği), toplumsal bir sosyal inovasyonun parçası olmak (sosyal katılımcı olma isteği) ve para yardımları karşısında kar elde etmek (yatırım yapma isteği).

Ayrıca, kitle fonlamasına katılan bireylerin inovatif ürünlerin piyasaya sunulmadan önce görme ve elde etmeleri de etkili bir unsurdur. Kitle fonlaması kurucunun arkadaşları ve ailesi tarafından da çokça çekici bir yatırım aracıdır.

2010’da kitle fonlaması amacı ile oluşturulmuş internet siteleri, şirketlerin ve bireylerin toplamda 89 milyon ABD Doları toplamayı başarmalarını sağlamışlardır. 2011’de 1,47 milyar ABD Dolarına ulaşan bu sayı 2012’de 2,66 milyar ABD Doları olmuştur, 1,6 milyarı sadece Kuzey Amerika’da olmuştur. 2025’te 1 trilyon ABD Dolarına ulaşması tahmin edilmektedir.

Mayıs 2014’te Kitle Fonlaması Devleti (The State of the Crowdfunding Nation) Birleşik Krallıkta Kitle Fonlaması Merkezi (Crowdfunding Center) tarafından yayınlanan Mart 2014 verilerini içeren raporda Dünya genelinde saatte 60.000 ABD Dolarının fonlandığını gösterilmiştir. Ayrıca bu aynı dönemde, Dünya’da, günde 442 kitle fonlaması kampanyası başlatılmıştır.

***

Kitle fonlaması genelde bloglar ve gazetecilik, müzik, kısa filmler ve yeni başlayan firmalar için başlangıç yapma amaçları ile kullanılmakta. Toplumsal müzik fonlamalarında genelde fonlayanların gurubun bir parçası olarak hissetmek veya bu büyüyeceğine inandıkları müzik grubunun finansörü rolünde olmak isteyen fanlar tarafından oluşmakta.

Ayrıca RocketHub gibi bazı yeni inovatif kuruluşlar sanatçılar ile sanat yapımcılarını (film, müzik, tablo galericileri gibi) birleştirerek bu kurumların başarılalı olacağını düşündükleri proje/sanatçıları arada bir “aracı” olmadan anlaşmalarını sağlamaktadır.

 

Hayırseverlik ve sivil projeler:

Bazı hayırsever projelerin ihtiyaç duyduğu yüksek meblağlardan dolayı bu konuya odaklı birçok yeni platformlar normal internet kullanıcılarının beğenisine sunuldu.

GlobalGiving (globalgiving.org) gibi siteler özel olarak bireylerin direkt olarak dünya genelinde kar amacı gütmeyen kuruluşların küçük projelerine ve istedikleri bağış kampanyalarına bağışlarda bulunmalarına izin veriyor. Kiva (kiva.org) ve Wokai (wokai.org) gibi kuruluşlar ise gelişmekte olan ülkeler ayrıcalıklı olmak üzere mikro kredi organizasyonlarının koordinesini ve kitle fonlamasını kolaylaştırmakta.

ABD’de ve Birleşik Krallıkta birden fazla sivil ve yardımlaşamaya odaklı kitle fonlama platformları kuruldu ve bunlardan bazıları hükümetlerin direkt olarak kitle fonlamasına katılmasına sebebiyet verdi.

devam edecek…

 

Muhammed Ali Kul

 

 

By


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *